جەوهەری ئیمان دڵپاكی و چاكەكاریە  :

جەوهەری ئیمان دڵپاكی و چاكەكاریە  :

چاكسازی دەرون لەناو ئەوانیشدا دڵ گرنگی تایبەتی خۆی هەیە، خوای گەورە چاكەی دڵ دەبەستێتەوە بە سەركەوتن و رزگار بوون لەرۆژی دوایدا وەك دەفەرموێت (ێوْمَ ڵا ێنْفَعُ مَالٌ ۆڵا بَنُونَ*إِلَّا مَنْ أَتَی اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ) ئەگەر لەم دوو ئایەتە ورد ببینەوە كەباسی عەقیدەو عیبادەت و دروشم و ئەخلاق و كردەوەی تێدا دەكات، دەبینین كە چاكی دڵ بنەمای سەرەكی و یەكەمە لەتەندروستی هەموو ئەوانەی كە باسمان كرد، چونكە عەقیدە چاك نابێت تەنها بەئیخلاس نەبێت، ئیخلاسیش سەرچاوەكەی چاكی و پاكی دڵە، هەروەها عیبادەت و دروشمە ئاینیەكان و ئەخلاق و گوفتار و كردار ئەگەر بەئیخلاسەوە نەبێت تەنها شتێكی رۆتینیە و لەوكاتەشدا دەگۆڕێت بۆ تقوسێكی ئاینی و ئەمەش لای خوا وەرگیراو نیە، چونكە ئەو رواڵەتەی كەپێی دەردەكەوێت لەبەر خوا نیەو بەنیەتی تر ئەنجامی دەدات، وەك خۆ نزیك كردنەوە لەكەسێك یان دەركەوتن بەوێ،ەی پیاوێكی ئاینی خواناس یان بەرژەوەندیەكی تر كە تایبەتەو پەیوەندی بەخوا و رەزامەندی خواوە نیە.

ئایەتی (ێوْمَ ڵا ێنْفَعُ مَالٌ ۆڵا بَنُونَ*إِلَّا مَنْ أَتَی اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ ) پەیوەندی هەیە بەهەموو بوارەكانی عەقیدە و عیبادەت و شەریعە و ئەحكام و ئەخلاق و ئادابەكانەوە، هەموو ئەمانەش بنەماكەی چاكی و پاكی دڵە، چونكە دڵی چاك دەبێـتە هۆی تەقاندنەوەی تواناكان و هاندان بۆ جێبەجێ كردنی شەعائیرەكان، و سەرچاوەیەكی گەورەیە بۆ كاری خێرو جێبەجێ كردنی ئامانجەكانی ئیسلام، پێغەمبەری خوا (د.خ) لەفەرمودەیەكدا باسی ئەمەمان بۆ دەكات و دەفەرموێت (لەجەستەی مرۆڤدا پارچە گۆشتێك هەیە ئەگەر چاك بێت هەموو جەستەكە چاك دەبێت، بەڵام ئەگەر خراپ بێت هەموو جەستەكە خراپ دەكات، كە ئەویش دڵە) ،كەواتە مانەوە لەسەر راستە شەقامی ئیمان پشت دەبەستێت بەراستی دڵ وەك دەفەرموێت (ئیمانی بەندەیەك راست نابێت هەتا خاوەنی دڵێكی راست نەبێـت) چونكە هیچ عەقیدەو كردەوەیەك وەرناگیرێت ئەگەر سەرچاوەكەی دڵێكی پڕ لەئیخلاس و دوور لەپیسی نەبێت.

ئیسلام زۆر گرنگی دەدات بەدڵ و داوا دەكات كەبەندەكان بەپاكی رایبگرن، خوای گەورە لەقورئاندا  لە 194 ئایەتدا باسی دڵ و داتاشراوەكانی دەكات، هەروەها پێغەمبەری خوا لەزۆربەی نزاكانیدا داوا دەكات كە دڵی پەیوەست بێت بەخواوە ، چەسپاوی بكات لەسەر فەرمانبەرداری و ئاینەكەی، لەفەرمودەیەكدا كەلە(شهر بن حوشب) دەگێڕنەوە پێغەمبەری خوا فەرمویەتی (پرسیارم كرد لە ئوم سەلەمەی دایكی باوەڕداران زۆرترین نزایەك كە پێغەمبەری خوا دەیكرد كە لەلای تۆ بوو چی بوو؟ ئەویش وتی زۆرترین نزایەك ئەوە بوو كە دەیوت: ئەی كەسێك كە دڵەكانت لەژێر دەستیایەو دەتوانیت هەڵیان بگێڕیتەوە ،تۆ دڵی من لەسەر ئاینەكەت بچەسپێنە، پێم وت: ئەی پێغەمبەری خوا بۆچی تۆ زۆر ئەم نزایە دەكەیت؟ ئەویش لەوەڵامدا وتی: چونكە هەموو ئادەمیەك دڵی لەنێوان پەنجەكانی خوای گەورەدایە ئەگەر بیەوێت راست دەبێت ، یان خوار)

ئایا ئەگەر حاڵی پێغەمبەری خوا وا بوبێت كە لەهەموو تاوانەكانی یەكەم و كۆتایی خۆش بوەو قورئانی بۆ ناردوە، ئایا دەبێت ئێمەی تاوانبار حاڵمان چۆن بێت و چی بكەین؟

دڵ وەك هەر ئەندامێكی تری جەستە توشی كۆمەڵێك نەخۆشی دەبێت، یەكێك لەو نەخۆشیە ترسناكانەش كەتوشی دەبێت و پاكیەكەی ناهێڵێت بریتیە: لە  دووڕوویی، جا ئەمە لەسەر ئاستی عەقید یان كردەوە یان كەسەكان بێت ، كەلەرۆژگاری ئەمڕۆدا پێی دەوترێت زمان لوسی و موجامەلەو دبلۆماسیەت.

ئیسلام مسوڵمان پەروەردە دەكات لەسەر ئەوەی كەخاوەنی یەك روو و یەك دڵ بێت و نهێنی و ئاشكرای وەك یەك بن، لەنهێنیدا چی هەیە و چی دەكات هەر وەك ئەوە بێت كەلەئاشكرادا دەیكات، یەك رووی هەیە كەدڵسۆزو پەروەرشیارو ئامۆژگاری كارێكی راستگۆیە، رازی نابێت كە دوو ڕووی هەبێت، بە روویەك پێشوازیت بكات و لەپاشملەش بەجۆرێكی تر باست بكات و نهێنیەكانت ئاشكرا بكات و سوك و ریسوات بكات پێغەمبەری خوا هۆشداریمان پێ دەدات لەمەو پێمان دەڵێت كە كەسانی دوورٍوو لای خوا زۆر سوك و ریسوان و هیچ سەنگێكیان نیە، لای خوا خراپترین كەسن وەك لەفەرمودەیەكدا دەفەرموێت (خراپترین كەسێك ئەو كەسەیە كە دووڕووی هەیە، دەچێتە لای هەندێك بەروویەك و بۆلای هەندێكی تر بەروویەكی تر) ئەمە پێی دەوترێت دووڕوویی لەئەخلاقدا كە حەرامە و یەكێكە لەنەخۆشیە مەترسیدارەكانی دڵ.

حەسوودی و بوغز مەترسیان لەدووڕوویی كەمتر نیە ،چونكە بەم هۆیەوە دوو كوڕەكەی ئادەم دووبەرەكیان تێكەوت و یەكێكیان ئەوتریانی كوشت.

حەسوودی ئەخلاقێكی خراپە، نابێت مسوڵمان هەڵی بگرێت لەراستیدا ئەدەبێكی خراپە لەگەڵ خوادا، چونكە رەخنە لەقەدەری خواو  دابەش كردنی شتەكان دەگرێت لەنێو بەندەكاندا، دەبێتە مایەیی لەناوبردنی كردەوەی چاكە ، پێغەمبەری خوا هۆشداریمان دەداتێ و دەفەرموێت (نەخۆشی ئوممەتەكانی پێشوو دادەبارێت بەسەرتاندا، كە ئەویش حەسودی و بوغزە، ئەمە تاشەرە، من ناڵێم موو دەتاشێت بەڵكوو دین دەتاشێت)

حەسوودی ئاگرێكە دڵی مرۆڤ رەش دەكات و رووناكی و پاكی و جوانی ناهێڵێت، نابێت مرۆڤی باوەڕدار حەسود بێت تەنها لەدوو شتدا نەبێت، وەك پێغەمبەری خوا دەفەرموێت (نابێت حەسوودی ببرێت تەنها لەدوو شتدا نەبێت: خوای گەورە ماڵێكی داوە بەكەسێك كەلەرێی چاكەدا بەكاری دەهێنێت پیاوێكیش خوا دانایی پێداوە حوكمی پێ دەكات و خەڵكی تریشی فێر دەكات) كەواتە حەسوودی جائیزە لەبواری خەرج كردن، لەبواری كاری خێردا هەروەها لەخوێندنی قورئان و ورد بونەوەو كاركردن پێی، ئەمەش پێی دەوترێت خۆزگە خواستن.

ئەگەر سەیری بارودۆخی ئوممەتی ئیسلامی و بەتایبەتیش گەلانی عەرەبی و لە ناویشیاندا گەلی كورد بكەین دەبینین كە بەهۆی حەسودیەوە هەمویان كەوتونە دژایەتی و دانانی پیلان دژ بەیەكتر و هەموو رێگەیەكیان گرتۆتە بەر لەپێناو سووك كردن و لەناوبردنی یەكتردا، بەڵام ئەگەر سەیری یەكێتی ئەوروپا بكەین كەنەهیچ ئاینێك و نەهیچ زمانێك بەیەكەوە كۆیان ناكاتەوە، ئەوەی كەهاوبەشە لەنێوانیاندا تەنها بەرژەوەندیە، بەم هۆیەوە یەكیان گرتوە و هەمویان لەپێناو گەشەپێدانی كیشوەرەكەیاندا كار دەكەن و  نابینین یەكێكیان دروشمی لەناوبردنی ئەوی تریان بەرز بكاتەوە.

 حەسوودی ئاگرێكە كەخوای گەورە راستگۆیانی پاراستوە لێی و داواش دەكات كەبەهۆی ئارام گرتن و نزای خێرەوە رووبەرووی ئەو كەسانە ببنەوە، ئیبن موعتەز دەڵێت ( لەسەر حەسوودی حەسوودان ئارام بگرە ، چونكە ئارامی تۆ كوژەریەتی – ئاگر خۆی دەخواتەوە ئەگەر شتێكی دەست نەكەوت بیخوات)

ئەمڕۆ شەیتانەكانی مرۆڤ زۆر مەترسیدارترن لەشەیتانەكانی جنۆكە، چونكە شەیتانەكانی ئادەم ئیستغلالی پەرتەوازەیی و خراپی بارودۆخمان دەكەن و هەندێكمان دەكەن بەگژ هەندێكی ترمان و رەچاوی هیچ مافێكی مرۆڤ و كەرامەت و سەروەریمان ناكەن، تەنها وەك بازاڕو دارایی مامەڵەمان لەگەڵدا دەكەن و سەروەت و سامانمان بەتاڵان دەبەن و  هەنێكیش لەئێمە زۆر بە دڵپاكیەوە ئەوەیان پێ دەدەن كەدەیانەوێت.

چۆن چارەسەری نەخۆشیەكانی دڵ  بكەین؟

پێویستە لەسەرمان كەدڵمان پڕ بكەین لەیادی خوا (الَّذینَ ا‌مَنُوا ۆتَطمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذكْڕ اللَّهِ أَڵا بِذكْڕ اللَّهِ تَطمَئِنُّ الْقُلُوبُ) دڵمان پڕ بكەین لە ترس و شەرم و لەرزین لەبەرخوا ،چونكە ئەگەر دڵێك پڕ بێت لەترسی خوا لەتاوان دوور دەكەوێتەوەو هەوڵی نزیك بونەوەی دەدات  و ئیخلاس دەكاتە تاكە هۆكارێك لەكردەوەكانیدا، بەم هۆیەشەوە مرۆڤی باوەڕدار سەركەوتن بەدەست دەهێنێت و دەكەوێتە ژێر باڵی سۆزو بەزەیی و لێی رازی دەبێت و بەرەو بەهەشتی دەبات، ئەمەش پێویستی بەوە هەیە كەبەردەوام چاودێری خۆمان بكەین و ئاگامان لە خەیاڵی نەفس و حەزەكانی دڵ و كردەوەكانمان بێت.

پێویستە هەریەكەمان پێش خەوتن لەگەڵ خۆیدا چەند دەقیقەیەك دابنیشێت و لێ پرسینەوە لەخۆی بكات، دڵی پاك بكاتەوە و بەخۆیدا بچێتەوە، هەركەسێك ئەمە بكات خوای گەورە مژدەی چونە بەهەشتی پێ دەدات .